W latach 2004–2005 świat obiegła wiadomość o poszukiwaniu grobu Mikołaja Kopernika w Katedrze we Fromborku (Warmia). Następnie w 3.11.2005 podano do powszechnej wiadomości informację o zidentyfikowaniu tego grobu z 97% prawdopodobieństwem. Kluczowym argumentem, który przemawiał za tą identyfikacją było — w opinii autorów tych poszukiwań — podobieństwo pomiędzy rekonstrukcją przyżyciową twarzy czaszki nr 13/05 z portretem Mikołaja Kopernika przechowywanym w Muzeum Okręgowym w Toruniu. Badania te były kontynuowane w latach 2005–2009. Poszerzono je wtedy o badania genealogiczne i analizy DNA.
Chociaż jestem zdecydowanym zwolennikiem poszukiwań grobu Mikołaja Kopernika, przyjąłem krytyczne stanowisko odnośnie wartości argumentacji i empirycznych dowodów przedstawionych podczas tych poszukiwań. Zob.:
- Poszukiwania grobu Kopernika. Refleksje advocati diaboli. Cz. 1. Rozważania w kontekście aktualnych poszukiwań archeologicznych
(według stanu poszukiwań na dzień 15.09.2005, relacjonowanych w prasie i publikacjach internetowych) (I wersja opublikowana 30.10.2005.) Papierowe wydanie: Michał Kokowski, Poszukiwania grobu Kopernika. Refleksje advocati diaboli.Kwartalnik Historii Nauki i Techniki R. 52: 2007 nr 1, ss. 121–131. - Poszukiwania grobu Kopernika. Refleksje advocati diaboli. Cz. 2. Rozważania w kontekście aktualnych badań (według stanu poszukiwań na luty 2006) (I wersja opublikowana 22.12.2005.) Papierowe wydanie: Michał Kokowski, Poszukiwania grobu Kopernika. Refleksje advocati diaboli. Kwartalnik Historii Nauki i Techniki R. 52: 2007 nr 1, ss. 131–151.
Te dwa artykuły są pierwszymi krytycznymi opracowaniami tego tematu w literaturze.
- O wadliwości argumentacji za ostatecznym odkryciem szczątków Mikołaja Kopernika. Cz. 1. Wyniki i interpretacja badań historycznych, archeologicznych, antropologicznych oraz antroposkopijnych. [W:] Michał Kokowski (red.), Tajemnica grobu Mikołaja Kopernika. Dialog ekspertów (2012), ss. 177–215.
- O wadliwości argumentacji za ostatecznym odkryciem szczątków Mikołaja Kopernika. Cz. 2. Wyniki i interpretacja badań genealogicznych, historycznych oraz genetycznych. [W:] Michał Kokowski (red.), Tajemnica grobu Mikołaja Kopernika. Dialog ekspertów (2012), ss. 217–314.
- (z: Adamem Walanusem), Możliwość wykorzystania radiowęglowej metody datowania w badaniach grobu Mikołaja Kopernika. [W:] Michał Kokowski (red.), Tajemnica grobu Mikołaja Kopernika. Dialog ekspertów (2012), ss. 157–166.
- Odkrycie grobu Mikołaja Kopernika: fakt medialny czy naukowy? Komunikaty Mazursko-Warmińskie 2014 nr 4(286), ss. 567–600. URL: https://web.archive.org/web/20240402143312/https://home.cyf-kr.edu.pl/~n1kokows/Kokowski-KMW-4-2014.pdf.
- Czy odkryto grób Mikołaja Kopernika? Wiadomości Matematyczne 2020 56(2), ss. 311–317. URL: https://web.archive.org/web/20250219120438/https://home.cyf-kr.edu.pl/~n1kokows/M.Kokowski-WM-2020.pdf.
Wskazane artykuły wnoszą nowe, oryginalne i ważne krytyczne uwagi na temat oceny tezy o odkryciu grobu Mikołaja Kopernika i identyfikacji jego rzekomych szczątków.
Warto tu dodać, iż:
- autor tych artykułów jest jedyną w Polsce osobą, która posiada stopień doktora i doktora habilitowanego oraz zdobył tytuł profesorski z tematyki badań kopernikowskich.
- jest także współautorem i jednym z sygnatariuszy (w imieniu Polskiej Akademii Umiejętności) tzw. Deklaracji Fromborskiej, mającej na celu zachęcenie do dalszych badań i kompetentnego popularyzowania osiągnięć Mikołaja Kopernika.